جمعه ٢٤ آذر ١٣٩٦
وضعیت شاخصهای علم و فناوری(science & Technology) در ایران در سال 2010 نسبت به کشورهای جهان و منطقه چشم انداز
وضعیت شاخصهای علم و فناوری(science & Technology) در ایران در سال 2010 نسبت به کشورهای جهان و منطقه چشم انداز
وضعیت علم و فناوری به طور مرتب توسط سازمانها و مراکز مختلف جهان مورد ارزیابی قرار می گیرد. این شاخه از رتبه بندی ها به شدت مورد توجه دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی جهان قرار دارد و از سوی دیگر، سیاستگذاران علم و فناوری نیز در ایران به این موضوع به شدت توجه دارند. بانک جهانی نیز هنگام محاسبه وضعیت توسعه در کشورهای مختلف جهان این موضوع را مورد نظر قرار می دهد. در زیر توجه شما را به برخی از نکات به این گزارش جلب می کنم:

متن کامل
وضعیت شاخصهای علم و فناوری(science & Technology) در ایران در سال 2010 نسبت به کشورهای جهان و منطقه چشم انداز
http://vision1404.ir
 
وضعیت علم و فناوری به طور مرتب توسط سازمانها و مراکز مختلف جهان مورد ارزیابی قرار می گیرد. این شاخه از رتبه بندی ها به شدت مورد توجه دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی جهان قرار دارد و از سوی دیگر، سیاستگذاران علم و فناوری نیز در ایران به این موضوع به شدت توجه دارند. بانک جهانی نیز هنگام محاسبه وضعیت توسعه در کشورهای مختلف جهان این موضوع را مورد نظر قرار می دهد. در زیر توجه شما را به برخی از نکات به این گزارش جلب می کنم:
نکات مهمی که در این گزارش به چشم می خورد به شرح زیر است:
- بیشترین نسبت محققین در جهان در فنلاند است(7382 در میلیون جمعیت کشور) و پس از آن ژاپن، آمریکا و سپس کره و فرانسه.
- اسرائیل بیشترین بودجه را نسبت به GDP خود به تحقیق و توسعه اختصاص داده است(4.74).
- بیشترین تعداد تکنیسین های تحقیق و توسعه متعلق به فرانسه است(1768 نفر در میلیون).
- بیشترین تولیدات علمی متعلق به آمریکاست(205320 مقاله).
- مهمترین رقبای ما در منطقه چشم انداز 1404،در درجه اول اسرائیل و سپس ترکیه هستند.
-نامشخص بودن آمار مربوط به حق الامتیاز،گواهی های ثبت اختیار و درآمد حاصل از اختراعات در مورد کشور ما امکان مقایسه را از بین برده ولی احتمالا این آمار بسیار پائین و قابل صرفنظر بوده است.
-برای محاسبه میزان تولیدات علمی شامل مقالات، تعداد کل تولیدات بر تعداد جمعیت کشور تقسیم نمی شود، با این حال میزان تولیدات کشور اسرائیل که یک دهم ایران جمعیت دارد(7 میلیون در مقابل 72 میلیون بر اساس آمار این گزارش) حدودا دو و نیم برابر ایران است.(2635 مقاله در ایران،6309 در اسرائیل و 7815 مقاله در ترکیه. جمعیت ترکیه در این گزارش 74 میلیون گزارش شده است). این آمار نشان می دهد که مدیران و سیاستگذاران پژوهش کشور باید بر روی افزایش بهره وری علمی محققین دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی سرمایه گذاری بسیار زیادی انجام دهند.
- از نظر صادرات با تکنولوژی برتر باز هم وضعیت موجود تامل برانگیز است: میزان این صادرات در ایران375 ،در اسرائیل 9235 ،در ترکیه 1807 و در امارات متحده عربی(یک کشور بسیار کوچک با 4 میلیون نفر جمعیت ولی با نظام مدیریتی بسیار قوی و کارآمد) 229 میلیون دلار است. این نشان می دهد که جهت گیری نظام تحقیق و توسعه ما در ایران، تولید و صادرات تکنولوژی های برتر ناشی از تحقیق و فناوری نیست. از این لحاظ اگر با عملکرد کشور مالزی(که در اوایل انقلاب 57 از نظر علم و فناوری از ایران بسیار پائین تر بود) نگاهی بیندازیم متوجه می شویم که این کشور بر اساس این گزارش موفق به صدور 42 میلیارد و 764 میلیون دلار محصول با تکنولوژی برتر شده است. این کشور 27 میلیون نفر(یک سوم ایران) جمعیت دارد و از نظر تولید گواهی های ثبت اختراع و بهره گیری از درآمدهای حق الامتیاز و ... بسیار فعال تر از ایران است و به همین دلیل استنباط می شود که جهت گیری نظام علم و فناوری این کشور به سمت صادرات محصولات با تکنولوژی بالا متمرکز شده است. در خصوص ثبت نامهای تجاری نیز این کشور از ایران بسیار فعالتر است(26027 نام تجاری در مالزی در مقابل 3468 نام در ایران) و این نشان دهنده قدرت مراکز تحقیق و توسعه این کشور در تولید محصولات مختلف با برندهای جدید و توجه مدیران و سیاستگذاران آن کشور در این خصوص است.
- از این گزارش چند برداشت دیگر نیز می توان انجام داد:
1. ما باید جهت گیری تحقیق و توسعه در ایران را به سمت اقتصادی تر کردن فعالیتهای تحقیق و توسعه و تولید تکنولوژی های برتر عوض کنیم.
2. جهت صادرات این دسته از تولیدات علمی، به موضوع فن بازارها توجه بیشتری بنمائیم.
3. در تمامی دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی باید اداره ای به نام مدیریت تکنولوژی(فن آوری) به منظور شناسایی نیازهای بازار؛ تولید فن آوریهای جدید، ارتقاء فن آوری های موجود، بازاریابی و صادرات محصولات های با تکنولوژی بالا ایجاد شود.
4. به موضوع تولید و ثبت نام های تجاری(Branding) و گواهی های ثبت اختراع توجه عمیقتری صورت گیرد.
5. برای موسسات و مراکز تحقیقاتی از مدیرانی استفاده شود که با شاخصهای رقابت در کلاس جهانی آشنا باشند و دوره های مربوطه را طی کرده باشند.
6. در رتبه بندی دانشگاه ها ومراکز تحقیقاتی توسط وزارت بهداشت و آموزش عالی هم اکنون به شاخصهای مربوط به فن آوری توجه زیادی نمی شود، بلکه عمده توجه به شاخصهای تولید علم که در رتبه بندی های جهانی مد نظر است (از قبیل تعداد مقالات با بهره وری محققین) توجه می شود. لازم است این نگرش به طور جدی مورد بازنگری قرار گیرد.
7. تمهیداتی برای افزایش بهره وری محققین تا حد سه برابر وضعیت موجود فراهم شود.
8. نسبت بودجه تحقیقاتی به GDP حداقل باید 4 برابر شود. البته این امر مستلزم افزایش توان مدیران پژوهشی در استفاده مفید از این بودجه هنگفت است. غلط بودن جهت گیری نظام تحقیق و فناوری نشان می دهد که هم اکنون در مدیران اکثر دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی آمادگی لازم برای استفاده موثر از افزایش احتمالی بودجه نیست و لذا پیشنهاد می شود که حتما افزایش بودجه بعد از اصلاح نگرش ها و سیاست ها باشد.